प्रस्तावना: “मला माहिती आहे काही नाही… पण तरीही मी पुन्हा पुन्हा check करतो”
तुम्हाला एखादी छोटीशी शारीरिक लक्षणं जाणवतात – जसं डोकेदुखी, छातीत हलकी वेदना, गाठ, किंवा चक्कर.
तुम्ही लगेच Google वर सर्च करता.
5 मिनिटांत तुम्हाला वाटायला लागतं की काहीतरी गंभीर आजार आहे.
पुन्हा सर्च… पुन्हा check… पुन्हा विचार…
👉 जर हे तुमच्यासोबत वारंवार होत असेल, तर हे Health Anxiety OCD असू शकतं.
हेल्थ अँक्झायटी OCD म्हणजे काय?
हेल्थ अँक्झायटी OCD म्हणजे एखाद्या गंभीर आजाराची भीती सतत वाटणे आणि त्यासाठी वारंवार checking, Google search, किंवा लोकांकडून reassurance घेणे.
Reassurance Seeking म्हणजे काय?
Reassurance म्हणजे वारंवार इतरांना विचारणं: “मला काही serious नाही ना?”
उदा:
- “हा bump normal आहे ना?”
- “माझं heart ठीक आहे ना?”
- “मला cancer तर नाही ना?”
👉 हे तात्पुरतं आराम देतं, पण OCD वाढवतं.
Google Checking OCD म्हणजे काय?
वारंवार symptoms Google वर search करणं आणि worst-case scenario वाचून anxiety वाढवणं.
OCD Cycle (महत्त्वाचं समजून घ्या)
- Trigger: शरीरात काही sensation
- Thought: “काही serious असेल का?”
- Anxiety: भीती वाढते
- Compulsion: Google search / लोकांना विचारणं
- Relief: थोडा आराम
- Repeat: पुन्हा तेच cycle
सविस्तर उदाहरणे
🔴 उदाहरण 1: Chest Pain
रुग्णाला हलकी छातीत जळजळ होते
👉 Google: “Chest pain causes”
👉 Heart attack वाचतो
👉 Pulse check करतो
👉 3 लोकांना विचारतो
👉 ECG normal आला तरी शांत नाही
🔴 उदाहरण 2: Lymph Node Fear
गर्दनला छोटी गाठ जाणवते
👉 Google: “Lymph node swelling cancer”
👉 Cancer बद्दल वाचतो
👉 रोज mirror मध्ये check करतो
👉 Doctors बदलतो
🔴 उदाहरण 3: Skin Spot
हातावर छोटासा डाग
👉 Google: “Skin spot serious disease”
👉 Melanoma बद्दल वाचतो
👉 दर 1 तासाला फोटो काढतो
🔴 उदाहरण 4: Sexual Health Anxiety
Dating नंतर infection ची भीती
👉 Google symptoms
👉 HIV, STD वाचतो
👉 वारंवार test करतो
👉 Negative report असूनही doubt
🔴 उदाहरण 5: Heart Checking OCD
👉 Pulse दर 10 मिनिटांनी check
👉 Smartwatch वर constant monitoring
👉 “Heart beat जास्त वाटते”
Reassurance का वाईट आहे?
✔ थोड्या वेळासाठी आराम
❌ पण brain शिकतो:
👉 “मला safe वाटण्यासाठी मला check करावंच लागेल”
👉 त्यामुळे OCD वाढतं.
उपचार कसे करायचे? (Practical Steps)
1. Delay Technique
👉 लगेच Google करू नका
👉 10-15 मिनिट थांबा
2. Rule Set करा
👉 “दिवसात 1 पेक्षा जास्त search नाही”
3. Uncertainty स्वीकारा
👉 “काही नसावं… पण मला लगेच confirm करायची गरज नाही”
4. Reassurance कमी करा
👉 लोकांना वारंवार विचारणं बंद करा
5. Therapy (सर्वात प्रभावी)
👉 CBT + ERP (Exposure & Response Prevention)
👉 OCD साठी gold standard treatment
कधी डॉक्टरांना भेटावं?
- रोज Google checking होत असेल
- Anxiety control होत नसेल
- Reports normal असूनही doubt
- Panic attacks येत असतील
FAQs
1. हेल्थ अँक्झायटी खरंच आजार आहे का?
हो, हा एक ओळखलेला मानसिक आरोग्याचा त्रास आहे.
2. Google search का वाईट आहे?
कारण ते anxiety कमी न करता वाढवतं.
3. OCD बरा होतो का?
हो, योग्य उपचाराने खूप improvement होऊ शकतो.
4. Reassurance घेणं बंद कसं करायचं?
हळूहळू कमी करून आणि therapy च्या मदतीने.
अंतिम विचार
समस्या तुमच्या शरीरात नाही…
👉 समस्या आहे तुमच्या विचारांच्या cycle मध्ये.
तुम्ही एकटे नाही आहात — आणि हा त्रास पूर्णपणे manage होऊ शकतो.
Dr. Rameez Shaikh (MBBS, MD, MIPS) is a consultant Psychiatrist, Sexologist & Psychotherapist in Nagpur and works at Mind & Mood Clinic. He believes that science-based treatment, encompassing spiritual, physical, and mental health, will provide you with the long-lasting knowledge and tool to find happiness and wholeness again.
Dr. Rameez Shaikh, a dedicated psychiatrist , is a beacon of compassion and understanding in the realm of mental health. With a genuine passion for helping others, he combines his extensive knowledge and empathetic approach to create a supportive space for his patients.
